RIRO'S TOPTIEN VAN HET SEIZOEN 2019-2020

RIRO'S TOPTIEN VAN HET SEIZOEN 2019-2020



Door Piet van Kampen, 22 april 2020

Van de voorstellingen die ik dit seizoen tot aan de 'intelligente lockdown' zag, maakten deze de meeste indruk:

1. Weg met Eddy Bellegueule van Toneelschuur Producties / Eline Arbo 

2. Het arsenaal der ongeleefde dingen van Nieuw Amsterdams Peil  / Mayke Nas / Teun Hocks /  Ria  Marks / Floriaan Ganzevoort

3. The Beauty Queen of Leenane van Toneelschuur Producties / Maren E. Bjørseth

4. La Pretenza van Jan Hulst & Kasper Tarenskeen / Frascati Producties / Toneelgroep Oostpool

5.  Eindspel van Theater Rotterdam / Erik Whien

6. Familie van NTGent / Milo Rau

7. De thuiskomst van ITA-ensemble / Nanouk Leopold

8. body a.k.a. van Bloet / Jan Decorte

9. Weibliche Akt 10 – Liebe Jelinek van Maatschappij Discordia / De Roovers

10. Zwart Water van NNT & Toneelschuur Producties / Eline Arbo

Een bijzondere vermelding krijgt La Plaza van El Conde de Torrefiel / Tanya Beyeler & Pablo Gisbert. Uit Barcelona. Dus niet uit Nederland of Vlaanderen.


Opnieuw geplaatst: Recensie John Gabriel Borkman van Deutsches Schauspielhaus Hamburg/Karin Henkel

●●●●● 

 

JOHN GABRIEL BORKMAN

 

DEUTSCHESSCHAUSPIELHAUS HAMBURG / KARIN HENKEL



Door Piet van Kampen, gezien 1 maart 2016, opnieuw geplaatst 11 april 2020

Regisseur Karin Henkel laat in haar fenomenale interpretatie van Ibsen's John Gabriel Borkman (1906) zien wat er tevoorschijn komt als de maskers vallen. In een grandioze enscenering kijken we naar de schaduwkant van het menselijk leven. Daar waar primitieve instincten vrijkomen en eigenbelang niet meer verhuld is, en waar agressie onverbloemd naar buiten komt. Met grotesk spel tonen de acteurs ons die nachtmerrie. Wat een ongelooflijk goede voorstelling!

Borkman, een bankier met grootheidswaan, maar zonder spijt of wroeging, heeft vijf jaar in de gevangenis gezeten en zich daarna teruggetrokken op de bovenverdieping van zijn huis. De tweelingzussen Gunhild en Ella (de eerste de vrouw, de tweede de vroegere geliefde van Borkman) vechten om Borkman's twintigjarige zoon. Gunhild is weliswaar zijn moeder, maar Ella heeft hem na het bankroet in huis genomen en verzorgd. De twee zussen, maar ook Borkman, zien de jongen als verlosser, alle drie verwachten ze via hem hun onvervulde verlangens alsnog te realiseren.

De nachtmerrie speelt zich af in een grauwe betonnen bunker met enorme traptreden. Aan het begin ligt helemaal bovenaan, als vooruitblik, de bankier al opgebaard. Terwijl tegelijkertijd beneden, in een terugblik, de zussen, meesterlijk vertolkt door Lina Beckmann (Ella) en Julia Wieninger (Gunhild), als kleine kinderen ruzie maken. Wat een openingsbeeld!

In de strijd om de jongen schotelt regisseur Henkel ons in de loop van de voorstelling veel prachtige beelden voor. Soms bijbels geïnspireerd, de zussen reinigen de jongen in een badkuip, koesteren hem als in een pietà, trekken aan weerszijden aan zijn mouwen tot het beeld van de gekruisigde ontstaat. Vaak ook met verwijzingen naar comics of films over ondoden en zombies. Ook de muziekkeuze past daarbij. Als de zoon voor zichzelf kiest, en het huis verlaat, klinkt Danse macabre van Saint-Saëns.

De tekst van Ibsen heeft nog niks aan actualiteit ingeboet, maar John Gabriel Borkman is vooral zo'n ongelooflijk goede voorstelling door de perfecte balans tussen de briljante enscenering en het groteske van het spel. Daardoor wordt de nachtmerrie die het leven zou zijn als de vernislaag er vanaf is op een magnifieke manier zichtbaar gemaakt. 

Gezien tijdens BRANDHAARDEN 2016

Ga voor de streaming van zaterdag 11 april 18.00 uur tot zondag 12 april 18.00 uur naar: Deutsches Schauspielhaus Hamburg

Wacht als je op de website van Deutsches Schauspielhaus bent heel even, en scrol dan naar boven voor de video-registratie van de voorstelling.


Recensie: Online voorstellingen op Podium Aan Huis. De beste vijf: Zwart, Bloed & Rozen, Onvoltooid Verleden, Idioot, Jawoord.

●●●●○

 

PODIUM AAN HUIS


ZWART, BLOED & ROZEN, ONVOLTOOID VERLEDEN, IDIOOT, JAWOORD

 

 

Door Piet van Kampen, geplaatst, 8 april 2020

Podium Aan Huis is een online platvorm met Vlaamse voorstellingen. Op dit moment staan daar al meer dan zeventig video-registraties. Voor mijn lijstje van de beste vijf, voor volwassenen gemaakte, toneelvoorstellingen op Podium aan Huis heb ik de volgende criteria gehanteerd:

De video-registratie van de voorstelling is goed tot zeer goed.

De geluidskwaliteit van de geregistreerde voorstelling is goed tot zeer goed.

Ook zonder dat je in een zaal zit, is de voorstelling boeiend.

De voorstelling kreeg na de première goede tot zeer goede recensies.

De volgorde van die criteria is niet willekeurig. Want wat in de zaal een goede of zeer goede voorstelling was, kan door een registratie van te grote afstand of door matige geluidskwaliteit toch tegenvallen thuis op je bank/zetel.

Ook een voorstelling waarin acteurs veel terzijdes gebruiken, werkt niet als je thuis zit te kijken. Daarom valt bijvoorbeeld Wit, uit de trilogie De Wederopbouw van het Westen van de KOE, af. Terwijl Zwart, uit diezelfde trilogie, in de online-versie wel heel boeiend blijkt te zijn. In Zwart reageren de acteurs voornamelijk op elkaar.

En dan nu mijn lijstje van de beste vijf online voorstellingen op Podium aan Huis:

Zwart van de KOE

Een theatrale geschiedenis over de kunst vanaf de Renaissance. Educatief maar niet belerend. Evocatief maar toch nauwkeurig. Een terugblik met een vooruitzicht. Zwart was na Wit en Rood het afsluitende deel van de trilogie De Wederopbouw van het Westen. Met Natali Broods, Willem de Wolf en Peter Van den Eede.

Bloed & Rozen van Toneelhuis /
Guy Cassiers

Jeanne d’Arc en Gilles de Rais, de Maagd en de Duivel. Jeanne d’Arc sterft na spectaculaire overwinningen op Engeland als heks op de brandstapel. Gilles de Rais, die aan haar zijde vocht, geeft zich na haar dood over aan magie, moord en seksuele excessen en sterft op de brandstapel als een boetvaardige zondaar. Met onder meer Katelijne Damen, Abke Haring en Johan Leysen.

Onvoltooid Verleden van Olympique Dramatique / Toneelhuis

Naar de gelijknamige roman van Hugo Claus. Noël Catrijsse, die na een val tijdens zijn jeugd nooit meer de oude is geworden, wordt op eigen verzoek ondervraagd door ex-commissaris Blaute. Een rauw relaas van een gehavende en vermaledijde ziel. Met Jan Decleir en Tom Dewispelaere.

Idioot van LAZARUS

Naar de roman van Dostojevski. Een prins die na een ernstige ziekte niets meer begrijpt van het leven. Hij is weliswaar kunstenaar, filosoof en kindervriend, maar ook zelf nog kind. En wordt daarom een idioot genoemd. Bewerking en spel door Dominique Collet, Koen De Graeve, Pieter Genard, Günther Lesage , Ryszard Turbiasz en Charlotte Vandermeersch.

Jawoord van 't Arsenaal en LAZARUS
 

Scènes uit een huwelijk van Ingmar Bergman in een fris nieuw jasje. Vragen over de liefde. Keuzes die ook wel eens de foute keuzes zouden kunnen zijn. ‘Nee’ zeggen? Zou eventueel kunnen. Maar in den beginne was het woord. En dat woord was nou eenmaal 'Ja'. Met onder meer Pieter Genard, Lotte Heijtenis en Lisbeth Gruwez.

Ga voor de video-registraties naar: Podium aan Huis


Recensie: Online Registratie van Le Sous Sol van Peeping Tom / Glenn Vervliet

●●●●○

 

ONLINE REGISTRATIE

LE SOUS SOL

 

PEEPING TOM / GLENN VERVLIET

 

Door Piet van Kampen, geplaatst 23 maart 2020

Ik heb nog lang niet alle online registraties van voorstellingen die nu beschikbaar zijn kunnen bekijken. Het zijn er nogal wat. Maar van wat ik wel zag, bevalt de videoregistratie van Le Sous Sol van het Brusselse Peeping Tom me het meest.

Videoregisseur Glenn Vervliet heeft van Le Sous Sol een belevenis gemaakt waarbij je niet het gevoel hebt ergens in de zaal te zitten, zelfs niet op de eerste rij. Door heel dicht op de acteurs/dansers te filmen, laat hij je vanuit je huiskamer de voorstelling ondergaan alsof je er in een speciaal voor jou op het podium gezette fauteuil naar zit te kijken. De beelden, met veel prachtige close-ups, en ook het geluid, zijn van een zeer hoog niveau.

Le Sous Sol was het derde deel van een trilogie van Peeping Tom die in 2002 startte met Le Jardin, gevolgd door Le Salon in 2004. Le Sous Sol ging op 28 maart 2007 in première. De videoregistratie van Le Sous Sol is gemaakt in 2011.

We volgen een familie die dood en begraven is, maar onder de grond verder leeft. De regels en afspraken van voor hun dood gelden niet meer. De familiale verhoudingen moeten opnieuw ontstaan, opnieuw worden bevochten. Humor vormt daarbij een belangrijk contrapunt.

Ik zag de voorstelling in 2007 in de schouwburg en schreef er toen in mijn recensie onder meer over: 'Fascinerend is de dans van mezzosopraan Eurudike De Beul, sleutelbewaarder van het onderaardse, met de tachtigjarige Maria Otal. Wat begint als een piëta, gaat over in een moeder die haar kind de borst geeft. Dat contact, mond op borst, blijft in het verdere verloop van de dans in stand. Ook de drie dansers - Franck Chartier, Samuel Lefeuvre en Gabriela Carizo - blijven steeds fysiek met elkaar in contact, hoe acrobatisch en ingenieus hun bewegingen ook zijn: voet op buik, hoofd tegen nek, mond op mond.'

Naast de intrigerende dans en de steeds weer verrassende muziek (composities van Juan Carlos Tolosa en Glenn Vervliet) komt, vooral door de rustige camerabewegingen, ook in de videoregistratie de enscenering (van Yves Leirs) volledig tot zijn recht. Waardoor Le Sous Sol me ook nu weer boeit en blijft boeien.

In de videoregistratie duurt Le Sous Sol ongeveer 60 minuten. Er wordt Nederlands en Frans gesproken, maar er is weinig gesproken taal. Ook voor wie het Frans niet beheerst is Le Sous Sol dus prima te volgen.  

Ga voor de videoregistratie naar: Peeping Tom

Recensie: Weibliche Akt 10 – Liebe Jelinek van Maatschappij Discordia / De Roovers

●●●●○

 

WEIBLICHE AKT 10 - LIEBE JELINEK


MAATSCHAPPIJ DISCORDIA / DE ROOVERS

 

 

Door Piet van Kampen, gezien 22 februari 2020

Liebe Jelinek is de tiende in een serie voorstellingen van Maatschappij Discordia vanuit het perspectief van de vrouw. In eerdere voorstellingen in die reeks was dat soms met teksten van verschillende schrijvers, andere keren met vanuit het vrouwelijk perspectief herschreven klassiekers, zoals Iokaste (gebaseerd op Oedipous Rex van Sophocles) of Mevrouw Macbeth (gebaseerd op Macbeth van Shakespeare).

Behalve de tiende voorstelling in de serie Weibliche Akt is Liebe Jelinek na L'amour Duras ook de tweede in een drieluik over de liefde zoals die door vrouwelijke auteurs wordt beschreven.*

'Liefde kan alleen bestaan tussen gelijken en is daarom onmogelijk tussen man en vrouw, jammer dat ik niet lesbisch ben.’ Dat zegt de Oostenrijkse schrijfster die van provocerende uitspraken houdt en waarvan de naam in de voorstelling geen enkele keer wordt genoemd. Want Annette Kouwenhoven en Miranda Prein (van Maatschappij Discordia) en Sara De Bosschere (van De Roovers) verwijzen naar Elfriede Jelinek alleen met 'Zij met die kapitalen (hoofdletters)' of 'Zij die er niet is, en misschien ook niet komt, want ze wil niet bekeken worden'.

Jan Joris Lamers zorgt voor de intermezzi. Meestal door de muziek te starten (onder andere van Bl!ndman), soms door de takkenbossen in het sprookjesbos te verplaatsen. Of door een paar zinnen voor te lezen uit een krantenartikel over het schilderij Narcissus van Caravaggio, voorafgaand aan de scène over de vrouw die, als ze in het water kijkt, uitroept: 'Nee! Het gezicht van mijn moeder!'

Een steeds terugkerende zin in de voorstelling is: 'Je gaat toch niet zó naar buiten!'
Want Liebe Jelinek gaat vooral over de liefde en de relatie tussen moeders en dochters.

De rode draad in de voorstelling is een sprookje over de dertienjarige tweeling Dessous en Dessus (en de avonturen van die tweeling met het blauwe vogeltje, de beer, de prins, en klusbedrijf Jager & Zn). Dat sprookje, waarin de drie actrices ook hun eigen verhouding met hun moeder hebben verweven, wordt afgewisseld met vraag-antwoord gesprekken:

Prein: 'Schrijven in plaats van leven?'
Kouwenhoven: 'Is dat zielig?'
De Bosschere: 'Ben ik van de ander als een ander naar me kijkt?'

Steeds wordt na zo'n gesprek, waarvan de teksten heel dicht bij Jelinek blijven, de draad van het sprookje weer opgepakt. Het is een formule die heel goed werkt. Liebe Jelinek is een van de beste in de serie Weibliche Akt die ik heb gezien. Een aanrader.

* De volgende voorstelling van dit drieluik zal gaan over Susan Sontag (Love Sontag)
Ga voor de speellijst en voor meer informatie naar: Maatschappij Discordia

Recensie: Wolven huilen niet alleen van Frascati Producties / Charli Chung

●●○○○


WOLVEN HUILEN NIET ALLEEN

 

FRASCATI PRODUCTIES / CHARLI  CHUNG

 

 

Door Piet van Kampen, gezien 20 februari 2020

Een verhaal naspelen waarin verhalen worden nagespeeld. Zonder het oorspronkelijke verhaal – de 'documentaire' The Wolfpack van van Crystal Moselle – kritisch te bevragen. Zonder echt andere invalshoeken te kiezen dan Moselle deed in haar 'documentaire'. Zonder het thema in een breder verband te trekken.

Zes broers met lang haar, zwarte kleding en een Sanskriet naam zijn door hun vader thuis opgesloten in een appartement in New York. Die vader, een Peruaanse ex-hippie met sektarische religieuze ideeën en een alcoholprobleem, vond het buiten te gevaarlijk voor ze. Hun moeder gaf ze thuis onderwijs.

Totdat ze ontsnappen en ze filmer Crystal Moselle tegen het lijf lopen, kennen de broers de wereld alleen door de duizenden films die hun vader thuis bewaarde op dvd of video. Ze kunnen hele scènes uit onder meer Reservoir Dogs en Pulp Fiction woord voor woord naspelen, in eigengemaakte filmkleding en met props van karton. Voor de documentaire van Moselle spelen ze dat nog een keer na.

In Wolven huilen niet alleen spelen vijf acteurs vervolgens The Wolfpack na. Een van de vijf speelt een tweeling. Een van de anderen sporadisch de vader, of het zevende kind, een meisje met een verstandelijke handicap. Met alle twijfel over de authenticiteit van Moselle's documentaire hebben regisseur Chung en tekstschrijver Don Duyns niets gedaan. Ook hebben ze op geen enkele manier geprobeerd het door ouders om religieuze redenen opsluiten van kinderen in een breder perspectief te plaatsen.

Stel je een van de acteurs voor die een geslaagde imitatie op zijn repertoire had van de manier waarop wijlen prins Bernhard sprak, of Johan Cruijff. Dat dus. Maar dan met vijf acteurs die Amerikaanse acteurs in Amerikaanse films imiteren. Veel meer is Wolven huilen niet alleen niet. 


Leuk misschien voor een filmquiz, maar als theatervoorstelling is Wolven huilen niet alleen een overbodige exercitie.
Ga voor de speellijst en voor meer informatie naar: Frascati Producties

Recensie: La Plaza van El Conde de Torrefiel / Tanya Beyeler & Pablo Gisbert

●●●●●

 

LA PLAZA

 

EL CONDE DE TORREFIEL / TANYA BEYELER & PABLO GISBERT

 

Door Piet van Kampen, gezien 4 februari 2020

In de meeste voorstellingen vullen geluid, tekst en beeld elkaar aan om op die manier bij te dragen aan wat de makers willen zeggen. Maar niet in La Plaza. Nooit eerder zag ik een voorstelling waarin woorden, beeld en soundscape op zo'n geraffineerde, ontregelende, en niet parallelle manier worden ingezet als in La Plaza. En waarin ze elkaar toch, juist door die asynchrone collage, versterken.

Het woordeloze maar gloedvolle en bloemrijke openingsbeeld van de voorstelling met de daarbij horende soundscape is van grote schoonheid. Maar de ongebruikelijke duur daarvan blijkt, vanavond in ieder geval, zowel tot contemplatie als tot wrevel te kunnen leiden. 


Met trage gechoreografeerde bewegingen tonen de acteurs en de figuranten hierna in scènes op een plein wat ik zal zien, als ik, na een voorstelling die 365 dagen heeft geduurd simultaan in 365 steden, de schouwburg zal verlaten. Want de tekst van La Plaza verandert mij van een toeschouwer in een personage in de toekomst.

In deze voorstelling van El Conde de Torrefiel uit Barcelona, waarin die toekomst wordt getoond in een heden dat onontkoombaar voortkomt uit het verleden, is geen woord Spaans of Catalaans te horen. Na een minuut of tien klinkt vanavond de enige gesproken tekst. Een heel korte tekst. Uit de zaal. 'Komt er nog wat! Oplichters!' De spreker van die woorden blijft gewoon zitten.

Toch is er wel degelijk tekst in La Plaza.
In het Nederlands en het Engels. En die tekst is zo getimed dat je steeds in de pauze na een tekstfragment de neiging hebt om erover te reflecteren, om dan bij een volgend fragment toch weer op een ander spoor te worden gezet. Een onwaarschijnlijk goede literair-filosofische tekst is het, van de hand van Pablo Gisbert.

Die literair-filosofische stukjes tekst worden geprojecteerd op het achterdoek. Waar ook dit op verschijnt "Je zult die voorstelling die 365 dagen heeft geduurd niet vergeten, zoals je niet vergeten bent wat je voelde toen je voor het eerst De roeping van Matteüs van Caravaggio zag, of toen je 2666 van Roberto Bolaño las".  

Wat je ervaart tijdens La Plaza, een voorstelling van anderhalf uur, zul je waarschijnlijk ook niet gauw vergeten. Mij zal het in ieder geval wel even bijblijven.

GEZIEN TIJDENS BRANDHAARDEN
Ga voor de speellijst en voor meer informatie naar: El Conde de Torrefiel

Recensie: Weg met Eddy Bellegueule van Toneelschuur Producties / Eline Arbo

●●●●●

 

WEG MET EDDY BELLEGUEULE

 

TONEELSCHUUR PRODUCTIES / ELINE ARBO

 

 

Door Piet van Kampen, gezien 24 januari 2020


'Ik ben tien jaar. Vandaag word ik een vechter. Net als mijn vader. En zijn vader.'

Meer staat er niet in de aantekeningen die ik tijdens de voorstelling maak, zelfs geen steekwoorden. Al na tien minuten wil ik niet meer het risico lopen iets te missen van Weg met Eddy Bellegueule. Ik wil niet dat ook maar één woord, één gebaar, zelfs maar een kleine verandering in mimiek me zou ontgaan doordat ik iets zit op te schrijven. Zo aangrijpend, en zo ontzettend goed gespeld, is het verhaal waarin Victor IJdens, Jesse Mensah, Felix Schellekens en Romijn Scholten me meenemen.

'Vandaag word ik een vechter.'

De eerste roman van Édouard Louis (1992) En finir avec Eddy Bellegueule uit 2014, werd ook in de Nederlandse vertaling van Edu Borger een groot succes. Eddy Bellegueule, die zijn naam later verandert in Édouard Louis, vertelt daarin over zijn traumatische jeugd in een arbeidersgezin in het Noord-Franse dorpje Hallencourt, waar hij op zijn negende ontdekt dat hij homo is. Alle mannen in Hallencourt gaan op hun zestiende in de fabriek werken. Alle mannen drinken en vechten. Alle vrouwen worden huisvrouw, Eddy's moeder is al op haar zeventiende zwanger.

Omdat hij bang is zich te vrouwelijk te gedragen, doet Eddy zich mannelijker voor dan hij is en praat hij met een diepere stem. Toch wordt hij regelmatig door andere jongens bespuugd en geslagen. Pas als hij op zijn zestiende zijn dorp verlaat om naar het Lycée in Amiens te gaan - een school met een option facultative théâtre - kan hij eindelijk vrijwillig doen wat hij tot dan toe altijd noodgedwongen deed: toneelspelen.

De jeugdherinneringen van Eddy Bellegueule zijn niet vrolijk. Opgroeien in een gezin uit de onderklasse, te anders zijn dan de vader, te anders dan de broers. Het is een thema dat doet denken aan De helaasheid der dingen van Dimitri Verhulst. Maar Édouard Louis gaat in En finir avec Eddy Bellegueule een stap verder. Bij
Édouard Louis wordt het persoonlijke politiek, worden de herinneringen aan de traumatische jeugdjaren ook een aanklacht tegen wat zijn vader en zijn moeder, en hun vaders en hun moeders, hebben gemaakt tot wat ze zijn geworden.

'Vandaag word ik een vechter.'

Steeds begint één van de acteurs met die mantra, en steeds weer sluiten de andere drie zich daarbij aan. En steeds weer maken ze dan vechtbewegingen die overgaan in een dans. En steeds weer drukt die dans dan het tegenovergestelde uit van die woorden.

'Vandaag word ik een vechter.'

De acteurs dragen stoere zwarte sportkleding van het merk Adidas. Maar geen identieke. De een een lange, de ander een korte broek. De een een ander type zwarte schoenen dan de ander. Alle vier zijn ze Eddy, en alle vier schakelen ze steeds supersnel naar een ander personage. Jesse Mensah wordt door alleen zijn hoofd een klein beetje schuin te houden de moeder van Eddy, en uitblinker Victor IJdens met een minieme verandering van mimiek Eddy's vader.

In de voorstelling geeft live door de acteurs uitgevoerde muziek het tijdperk aan waarin het verhaal zich afspeelt. Met naast hits uit het eind van de vorige en het begin van deze eeuw ook My Body is a Cage van Arcade Fire, en muziek die Thijs van Vuure samen met de acteurs componeerde. En ook muzikaal valt, in dit geval samen met Felix Schellekens
, Victor IJdens op.

Maar de grootste prestatie levert Eline Arbo. Met haar keuze voor een strakke, heldere enscenering en met haar magistrale acteursregie heeft regisseur Eline Arbo van Weg met Eddy Bellegueule een aangrijpende, ontroerende, en onvergetelijke voorstelling gemaakt. Een van de beste die ik dit seizoen zag.
Ga voor de speellijst en voor meer informatie naar: Toneelschuur Producties

Recensie: Familie van NTGent / Milo Rau

●●●●○

 

FAMILIE


NTGENT / MILO RAU

 

 

Door Piet van Kampen, gezien 17 januari 2020

In het Noord-Franse stadje Coulogne, in de buurt van Calais, worden in september 2007 vier lichamen gevonden. René Demeester en zijn vrouw Marie-Christine hebben samen met hun zoon Olivier (30) en dochter Angélique (28) zelfmoord gepleegd door zich in huis op te hangen. De burgemeester, die de slachtoffers persoonlijk kent, noemt hun dood 'onverklaarbaar', het gezin had geen persoonlijke of financiële problemen. Agenten vinden een brief, in het handschrift van Marie-Christine, met als slotzin: ‘Pardon, on a trop déconné’ (Sorry, we hebben het verkloot).

Milo Rau, theatermaker en activist, maakt in zijn voorstellingen re-enactments van historische gebeurtenissen. Meestal om de geschiedenis van de mensheid te veranderen, in te grijpen in het wereldgebeuren. Familie, gebaseerd op de collectieve zelfmoord van een Frans gezin, is een voor Rau atypische voorstelling. De aanleiding voor de voorstelling is een particulier drama, geen sociale misstand die je het kapitalisme of het neoliberalisme in de schoenen kunt schuiven.

Filip Peeters (57), An Miller (45) en hun tienerdochters Louisa
Peeters (15) en Leonce Peeters (14) spelen in Familie een gezin dat heeft besloten zich gezamenlijk op te hangen. We volgen de vier op hun laatste avond. Omdat het gezin wordt gespeeld door twee acteurs en hun eigen kinderen, door een echt gezin dus, kunnen die voor een deel zichzelf spelen, waardoor de laatste avond met elkaar heel natuurlijk over komt.

An neemt een douche, Filip bereidt een maaltijd, Louisa helpt haar zusje Leonce met het oefenen van Engelse woorden. Na het eten kijken ze een video waarop de meisjes nog kleuters zijn: we zien de twee vrolijk de bank op en af springen, en met rode wangetjes van de kou Almdudler drinken tijdens een skivakantie in Oostenrijk. Maar we weten hoe de avond zal eindigen. En we weten dat de vier leden van het gezin dat ook weten. Dat maakt de voorstelling beklemmend.

Net als bij de zelfmoord van het gezin Demeester blijft ook in Familie het motief onopgehelderd. Maar er is ook een heel groot verschil. In Coulogne ging het om vier volwassenen. Bij het gezin in Familie om twee volwassenen en twee kinderen. Vier volwassenen besluiten gezamenlijk uit het leven te stappen. Dat recht hebben ze. Maar twee ouders en hun minderjarige kinderen? Is dat ook nog collectieve zelfmoord? Of is dat moord op twee kinderen en zelfmoord van de ouders?

Toch is het juist door dat verschil, juist door de twee tieners, dat Familie een extra laag krijgt. Vooral door de inbreng van de vijftienjarige Louisa Peeters die voorleest uit haar dagboek, en vertelt hoe eenzaam en alleen ze zich soms voelde op haar internaat: 'Als ik een pistool zou hebben gehad, zou ik me door mijn hoofd hebben geschoten.' Door die extra invalshoek is Familie niet alleen een voorstelling over een gezinsdrama, maar ook over de existentiële vragen waardoor pubers tot zelfmoord kunnen komen.

Door te kiezen voor een existentieel thema, door een voorstelling te maken rond een vraag waarvoor ieder mens wel eens komt te staan, heeft Milo Rau me meer weten te raken dan met zijn meer politieke en activistische werk. Familie is een voorstelling die me zal bijblijven.
Ga voor de speellijst en voor meer informatie naar: NTGent