●●●●○
DE UREN
ITA-ENSEMBLE / ELINE ARBO
Door Piet van Kampen, gezien 24 oktober 2021
Met De uren, naar het boek The Hours van Michael Cunningham,
als keuze voor haar eerste regie voor de grote zaal sluit Eline Arbo
inhoudelijk aan op haar voorstelling Drie Zusters uit 2020,
waarin ze het effect van vier feministische golven analyseerde. Toen
voegde ze een epiloog vol cijfers toe om ons voor alle zekerheid nog
even in te wrijven wat ze met haar voorstelling bedoelde.
In De uren
vertrouwt ze gelukkig weer op haar (in haar eerdere voorstellingen
bewezen) kwaliteit als acteursregisseur en laat ze de acteurs
'spelen' wat ze als regisseur wil overbrengen. Natuurlijk, met welke tekstfragmenten uit het boek ze wel overneemt en welke niet, geeft
Arbo al aan waar ze het accent wil leggen. Maar het is toneel, dus
die keuzes moeten niet alleen te horen zijn, maar ook te zien. In de
lichaamstaal en in de mimiek van de acteurs. En in de enscenering.
De uren vertelt
één dag uit het leven van drie vrouwen in drie verschillende
tijden. Schrijfster Virginia Woolf, in Engeland in 1923, denkt na
over haar personage Clarissa Dalloway en is ongelukkig omdat ze aan
hevige depressies lijdt. Laura Brown, een kleine dertig jaar later in
Los Angeles, leest de roman Mrs. Dalloway, en is ongelukkig
omdat ze niet kan voldoen aan haar eigen ideaalbeeld. Clarissa
Vaughn, in het New York van de jaren negentig, wordt vanwege haar
voornaam Mrs. Dalloway genoemd, en is ongelukkig omdat ze weet dat ze
met haar extraverte gedrag vooral haar angsten maskeert.
Chris Nietvelt speelt haar personage Virginia Woolf vanaf de eerste scène waarin ze haar ontbijt afslaat,
tot aan haar laatste scène, als
een depressieve sombere vrouw. Met steeds dezelfde trieste mimiek en
trage lichaamstaal.
Precies aanvoelen
hoe ver je kunt gaan om de zich achter haar extraverte gedrag
verschuilende Clarissa Vaughn neer te zetten? Daarbij net niet 'over
the top' gaan? En er toch van begin tot eind voor zorgen dat het
publiek ook de daaronder liggende pijn ziet? Laat dat maar aan de
ervaren Marieke Heebink over. Dit is grote klasse!
Net als de andere
twee hoofdrolspelers heeft de minder ervaren Ilke Paddenburg niet
echt een tegenspeler. In haar eentje moet ze laten zien dat wat Laura
Brown wil zijn - perfecte echtgenote en perfecte moeder - een façade
is waar ze zelf niet in gelooft.
Paddenburg doet dat met de bedeesde stem die daarbij hoort. En met
uiterst subtiele mimiek en lichaamstaal. Wat een spectaculaire
ontwikkeling maakt deze actrice door! Heel indrukwekkend.
De dag uit de levens
van Virginia Woolf, Laura Brown en Clarissa Vaughn wordt op een
draaiend podium gespeeld. Je dus ziet bij elke scène steeds ook de
twee andere twee personages. Daardoor blijven de parallellen
voortdurend duidelijk. Drie vrouwen elk op hun eigen manier
ongelukkig. Elk op hun eigen manier - de eerste onderdrukkend, de
tweede ontdekkend, de derde sublimerend - worstelend met onder andere
hun seksuele geaardheid.
In haar bejubelde
regie van Weg met Eddy Bellegueule musiceerden de vier acteurs
live op het podium. Dat had een grote toegevoegde waarde. Voor De
uren nam Eline Arbo uit die voorstelling geluidsontwerper Thijs
van Vuure (en lichtontwerper Varja Klosse) mee. In De uren
zorgen vooral Sinem Kavus en Majd Mardo (die ook bijna alle bijrollen
op zich nemen) voor de muzikale intermezzi.* Het voegt wat toe, maar
heeft niet die grote impact die de live muziek in Weg met Eddy
Bellegueule had.
In Cunninghams boek
is er een alwetende verteller, die zoals gebruikelijk in een roman
onzijdig is. Maar met Steven Van Watermeulen als verteller worden de
gevoelens en gedachten van de drie vrouwen in de voorstelling
vertolkt door een man. Ik vind dat best hoor. Maar of iedereen daar
zo over denkt in deze woketijden?
Het boek, de verfilming ervan, en
deze voorstelling zijn zo opgebouwd dat het einde verrassend is. ITA geeft
in de informatie over de rolverdeling die verrassing weg. Een
onbegrijpelijke blunder (die natuurlijk niet de regisseur is aan te
rekenen).
Want met wat Eline
Arbo in De uren aan enscenering en acteerprestaties bij ITA
voor elkaar heeft gekregen, laat ze meteen bij haar debuut al
zien dat ze ook als regisseur voor de grote zaal tot de top behoort.
* In de reprise in november 2023 zijn dat Hanna van Vliet en Jesse Mensah
Ga voor de speellijst en voor meer informatie naar: ITA-Ensemble
