Recensie: A Trial, after An Enemy of the People van Christiane Jatahy, Wagner Moura.

 

●●●●○

 

A TRIAL, AFTER AN ENEMY OF THE PEOPLE

 

CHRISTIANE JATAHY / WAGNER MOURA 

 

Door Piet van Kampen, gezien 25 juni 2026

De voorstelling is gebaseerd op en sluit aan bij Een vijand van het volk van Henrik Ibsen. Daarin ontdekt arts Thomas Stockmann dat het water van een pas gebouwd kuuroord zodanig is vervuild dat het schadelijk is voor de gezondheid van de gasten. Daarmee komt hij lijnrecht te staan tegenover (de economische belangen van) de bevolking, vertegenwoordigd door zijn broer burgemeester Peter Stockmann.

De Braziliaanse theatermaker Christiane Jatahy laat Thomas Stockmann na zijn verbanning terugkeren voor een eerlijk proces. Elf willekeurig gekozen toeschouwers vormen de jury. Het gaat er bij de pleidooien om of Thomas Stockmann ook volgens hedendaagse maatstaven een vijand van het volk is of vrijgesproken wordt.

In Jatahy's bewerking worden socials ingezet om de bevolking en de jury te beïnvloeden, is arts Stockman in eerste instantie gecanceld, en zijn er verbanden met hoe het fascisme democratische instituties inzet om de democratie te ondermijnen.

Net als in Terror van Ferdinand von Schirach uit 2015, waarin het publiek bepaalt of een F-16-piloot die een gekaapt passagierstoestel op weg naar een voetbalstadion neerhaalt en daarmee 54.000 levens redt, schuldig of onschuldig is aan moord op 148 mensen, zo bepaalt ook in Trial (een selectie uit) het publiek welke versie van het einde van de voorstelling gespeeld zal worden. Bij Terror was het bij elke voorstelling echt afwachten, bij Trial is het heel voorspelbaar en voegt het dus weinig toe.

Wagner Moura, Danilo Grangheia en Júlia Bernart in de hoofdrollen spelen in het Portugees, met Nederlandse ondertiteling, en improviseren in het Engels. Het zijn geweldig goede acteurs en het werkt perfect. Maar wat de voorstelling vooral de moeite waard maakt, is dat Jatahy en Moura dicht bij het origineel blijven en ondertussen wel allerlei actuele beïnvloedings- en beoordelingsvormen aansnijden.

GEZIEN TIJDENS HOLLAND FESTIVAL 

Recensie: Honor van Suzanne Bocanegra

 

●●●●●

 

HONOR 

 

SUZANNE BOCANEGRA 

 

Door Piet van Kampen, gezien 22 juni 2026

 

Honor is een door een actrice gespeelde lezing van regisseur en kunstkenner Suzanne Bocanegra. De maker zit zelf aan een tafeltje aan de zijkant van het podium. Ze spreekt heel zacht de tekst in een microfoon die in verbinding staat met het oortje van de actrice. Het is een lezing die aanvoelt als een echte lezing, maar in feite dus een opvoering van een lezing.

Een fluisterende maker en een sprekende actrice. En dia's. Honderden dia's. Bij elkaar komt dat over als een soort stream-of-consciousness met plaatjes. Maar dan wel zo geraffineerd gecomponeerd dat het voortdurend blijft boeien. Ik kan me niet herinneren ooit in vijf kwartier zo waanzinnig veel informatie te hebben verwerkt, zonder een seconde af te dwalen. 

Het zestiende-eeuwse wandtapijt Honor, het grootste in de collectie van het Metropolitan Museum of Art in New York, vormt de aanleiding voor omzwervingen en zijpaden over: oorlogen in de zestiende eeuw, inquisitie, heksen, de blijde intrede, de oorsprong van de Renaissance Faire, het debat over de authenticiteit van The Monkees, de geschiedenis van de Girl Scouts, het sprookje Hans en Grietje. de etymologie van het woord spinster, de erecode in West Side Story, ik vergeet er vast nog een paar. Op de een of andere manier weet Suzanne Bocanegra dat allemaal zo samen te vlechten dat de rode draad nooit uit zicht verdwijnt.

En aan het slot, als verrassing, live, zangers van Storm in a Jar met het 16e-eeuwse Spaanse Ríu Ríu Chíu.

Honor is een overweldigende belevenis, een feest voor de zintuigen.

GEZIEN TIJDENS HOLLAND FESTIVAL 

Ga voor een integrale registratie naar: Metropolitan Museum of Art 

Recensie: De Architect van ITA Ensemble / Rebecca Frecknall

 

●●●●●

 

DE ARCHITECT

 

ITA ENSEMBE / REBECCA FRECKNALL 

 

Door Piet van Kampen, gezien 31 mei 2026

Meteen na de première van De Architect schreef ik op Facebook wat ik verwachtte in de meeste recensies te zullen lezen:

Er zal, terecht, veel lof zijn voor regisseur Rebecca Frecknall, sinds vorig jaar Ibsen Artist in Residence bij ITA. Met 'De Architect' maakt ze een heel intrigerende en heel overtuigende bewerking van Ibsens 'Bouwmeester Solness'. En je mag ervan uitgaan dat het meesterlijke acteren van Marieke Heebink en Eefje Paddenburg in de twee hoofdrollen niet ongenoemd zal blijven.

Maar Chloe Lamford en George Dennis? Zullen die namen ook hun weg vinden naar de typende vingers van de recensenten? Naar die van mij in ieder geval wel, want de uitgekiende scenografie (Chloe Lamford) en het subtiele geluidsontwerp (George Dennis) zijn de fundamenten waarop het bouwwerk van deze sublieme voorstelling rust.

De recensies van Sander Janssens in de Theaterkrant en van Shira Keller in NRC zijn inmiddels verschenen. Mijn voorspelling is niet helemaal uitgekomen. Hun kritiek richt zich vooral op de overvloed aan motieven.

Theaterkrant: “De Architect is rijk aan thema’s die allemaal met elkaar verweven zijn […] Maar het is daardoor ook een voorstelling die voortdurend veel wil aanraken, en in die ambitie soms over interessante thema’s heen scheert, ongefocust voelt.”

NRC: “De Britse regisseur Rebecca Frecknall […] brengt in haar bewerking van Henrik Ibsens ‘Bouwmeester Solness’ zoveel nieuwe thema’s onder […] dat het stuk eronder bezwijkt.”

Tja.

De Architect is zo rijk aan thema's, raakt zo slim onderwerpen aan die ons in de wereld van nu bezig houden, dat ik de kritiek van Janssens en Keller niet anders kan lezen dan als het resultaat van tijdens de voorstelling zo krampachtig bezig zijn met het vergelijken van De Architect en Bouwmeester Solness dat ze onvoldoende gefocust zijn op de steeds wisselende kleuren en patronen van het caleidoscopische meesterwerk van Rebecca Frecknall.

En dat leidt, zoals bekend, nogal eens tot duizeligheid en een vertroebelde blik.

Ga voor de speellijst en voor meer informatie naar: ITA